DYSLEKSJA I ZABURZENIA PRZETWARZANIA SŁUCHOWEGO APD

Kompleksowa diagnostyka i terapia dysleksji oraz zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD) metodą Warnkego wykorzystuje oddziaływanie wielokierunkowe angażujące wzrok, słuch i funkcje motoryczne.

Metoda Warnkego przeznaczona jest do pracy z dziećmi od 6 roku życia oraz dla osób dorosłych.

DYSLEKSJA

to specyficzne trudności w nauce czytania i pisania, przy stosowaniu standardowych metod edukacyjnych oraz co najmniej przeciętnym poziomie rozwoju intelektualnego. Dysleksji nie diagnozuje się, kiedy występują zaburzenia pracy analizatorów (wzrok, słuch) lub choroby neurologiczne.

Podstawą do opanowania złożonych czynności psychicznych (jakimi są czytanie i pisanie), jest niezakłócone współdziałanie funkcji wzrokowo-przestrzennych, słuchowych, językowych oraz motorycznych.

Według profesora Nicolsona (autora książki „Dysleksja u dzieci”) zaburzenia czytania stanowią tylko “czubek góry lodowej problemu” i wszystkie funkcje podstawowe, do których należą między innymi prędkość przetwarzania i zdolności motoryczne, są prawdopodobnie również zaburzone.

Dzieci z dysleksją ukrywają z dużym wysiłkiem deficyty w zakresie wielu umiejętności, przez świadome kompensowanie niedostatecznych automatyzacji  w wyżej wymienionych obszarach.

Oznacza to, że według tej koncepcji trudności w nauce czytania i pisania spowodowane są deficytami w automatyzacji w następujących obszarach:

Wzrokowym:

  • obuoczne widzenie (w tym stereoskopowe) nieprawidłowych ruchów sakkadowych,

  • nieprawidłowości w spostrzeganiu dynamicznym.

Kinestetyczno-ruchowym:

  • trudności z synchronicznym wystukiwaniem zadanego rytmu (zaburzenia koordynacji
    słuchowo-ruchowej),

  • problemy z utrzymaniem równowagi,

  • trudności z szybką reakcją ruchową na bodziec słuchowy lub wzrokowy.

Słuchowym:

  • problemy z rozpoznawaniem fonemów (lub głosek),

  • trudności z ocenianiem kolejności występowania dźwięków,

  • trudności z rozpoznawaniem wzorców słuchowych,

  • trudności z dostępem do słownictwa,

  • problemy z krótkotrwałym zapamiętywaniem,

  • problemy z różnicowaniem tonów,

  • zaburzona wrażliwość na dźwięki,

  • deficyty słyszenia kierunkowego (lokalizacji źródła dźwięku).

OBJAWY RYZYKA DYSLEKSJI

u dziecka 6-letniego:

  • obniżona sprawność ruchowa, kłopoty z równowagą, obniżona sprawność manualna, niepoprawne rysowanie lub malowanie, trudności z wycinaniem,

  • lateralizacja opóźniona, nieustalona,

  • zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej:

    • trudności z rzucaniem i chwytaniem piłki,

    • trudności z odwzorowywaniem (szlaczki, figury),

    • problemy z różnicowaniem kształtów,

  • opóźniony lub zaburzony rozwój mowy: wady wymowy, przekręcanie wyrazów, błędy gramatyczne, zaburzenia słuchu fonematycznego, trudności w zapamiętywaniu wierszy, serii poleceń i nazw,

  • opóźnienie rozwoju orientacji w schemacie ciała: trudności ze wskazywaniem stron ciała i przestrzeni,

  • zaburzenia orientacji w czasie – trudności z określaniem pory dnia, roku, daty,

  • trudności w opanowaniu podstaw nauki czytania i pisania: wolne tempo czytania, głoskowanie i kłopoty z syntezą lub szybkie tempo czytania , przekręcanie wyrazów, problemy ze zrozumieniem,

  • nieprawidłowy kierunek pisania liter, wyrazów.



ZABURZENIA PRZETWARZANIA SŁUCHOWEGO (APD)

są to problemy z prawidłowym zrozumieniem informacji słuchowej, mimo braku uszkodzenia słuchu obwodowego.

Brytyjskie towarzystwo audiologiczne wyróżnia trzy typy zaburzeń przetwarzania słuchowego, w zależności od przyczyny:

APD rozwojowe (developmental), rozpoznaje się u dzieci z objawami APD, których czułość słuchu jest w normie i u których nie stwierdzono innej przyczyny zaburzeń słuchu, ani czynników ryzyka. U niektórych z tych osób, objawy mogą utrzymać się do wieku dorosłego.

APD nabyte (acquired), w których prawdopodobną przyczyną APD są czynniki działające w okresie płodowym i noworodkowym. Prowadzą one do mikrouszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takie jak np. wylew dokomorowy, niedotlenienie okołoporodowe, wcześniactwo, wysoki poziom bilirubiny, cytomegalia, toksoplazmoza czy infekcje wirusowe (grypa).

APD wtórne (secondary) np. spowodowane przewlekłym wysiękowym zapaleniem ucha środkowego. Mechanizm powstania zaburzeń wynika z deprywacji słuchowej w okresie dynamicznego rozwoju funkcji słuchowych we wczesnych latach życia, późne lub niewłaściwe protezowanie ubytków słuchu aparatami słuchowymi, niedotlenienie w czasie snu najczęściej z powodu przerośniętego migdałka gardłowego.

OBJAWY APD

Pierwsze objawy widać u dzieci mających problem ze zrozumieniem złożonych poleceń. Często wydaje się, że dzieci te są nieposłuszne, ponieważ poproszone o wykonanie dwóch czynności, zrobią to połowicznie lub wcale.

Zazwyczaj są to dzieci, które zaczynają później mówić niż rówieśnicy, a ich kompetencje językowe wydają się być na niższym poziomie, mimo prawidłowego rozwoju intelektualnego.

W momencie rozpoczęcia nauki szkolnej, dzieci z APD mają trudności z nauką czytania i pisania. W trakcie notowania ze słuchu lub podczas dyktand robią więcej błędów, niż podczas tych samych czynności wykonywanych w domu.

Bardzo często dzieci te nie pamiętają co miały zadane do domu, ponieważ nie zanotowały lub zapisały tylko część polecenia nauczyciela.

Dziecko może sprawiać wrażenie dyslektycznego ponieważ ma problemy nie tylko z pamięcią słuchową, ale również ze słuchem fonemowym. Dziecko myli głoski, sylaby i wyrazy o podobnym brzmieniu jak również:

  • ma problemy ze skupieniem uwagi i słyszeniem w niekorzystnych warunkach (np. w klasie szkolnej), bardzo łatwo dekoncentruje się, gdy w tle pojawi się jakiś dźwięk,

  • nie rozumie mowy niewyraźnej, stłumionej,

  • ma problem z określeniem lokalizacji dźwięku, co w szkole jest dodatkowym problemem, gdy nauczyciel prowadząc lekcję często przemieszcza się po klasie.

Dziecko z APD może cierpieć z powodu nadwrażliwości słuchowej, dlatego często zasłania uszy słysząc zbyt głośny lub drażniący je dźwięk.

Bardzo często dzieci z APD są nadruchliwe, mają zaburzenia zachowania, są agresywne bądź nadmiernie płaczliwe. Wtórnie do zaburzenia pojawiają się problemy emocjonalne, spowodowane niską samooceną dziecka.

Dzieci mające trudności z przetwarzaniem słuchowym, mają również problemy w nauce języka obcego. Łatwo męczą się i dekoncentrują się, zwłaszcza w obecności sygnału zagłuszającego.

Najczęściej problemy z analizą czy syntezą oraz pamięcią słuchową kojarzone są z osobami mającymi opinię o dysleksji i rzeczywiście około 30% dzieci mających APD ma stwierdzoną dysleksję rozwojową.

(źródło: metodawarnkego.pl)

Specjaliści:

Elżbieta
Chojaczyk

certyfikowany terapeuta
metody Warnkego (terapia dysleksji, APD)